Tezy ogólne
Katecheta staje się dzięki misji kanonicznej publicznym apostołem słowa Bożego i wypełnia posłannictwo Kościoła. Prowadzi ono do rozwoju Kościoła i umocnienia Go mocą Ewangelii. Katecheta jest nauczycielem, wychowawcą i świadkiem wiary. Powinien być otwarty na wszelkie dobro, wierny Magisterium Kościoła w prawdach wiary i moralności. W szkolnym nauczaniu religii katecheta powinien realizować program zatwierdzony przez biskupa diecezji. Treścią katechezy powinno być Objawienie Boże (prawdy o Bogu, o Jego zamiarach względem ludzi i świata, oraz prawda o człowieku).
Osoba katechety spełnia niezastąpioną rolę w przekazie wiedzy i wiary. Katecheta powinien głosić Chrystusa nie tylko werbalnie, ale świadectwem swego życia - zachowując jednoznaczną postawę moralną. Zadaniem katechety jest przekazanie tej prawdy, że Bóg pojednał świat ze sobą w Jezusie Chrystusie i nam zlecił posługę jednania. Katecheta powinien realnie patrzeć na pomoce katechetyczne w kontekście pomocy do innych przedmiotów i uwzględniać specyfikę katechezy. Katecheta powinien posługiwać się zarówno bogatymi, jak i ubogimi środkami. Doskonalić się do spełniania funkcji, która powinna być miejscem jego własnego uświęcenia.

Formacja permanentna katechetów
Po uzyskaniu koniecznych kwalifikacji do nauczania religii w szkołach, katecheta uczestniczy w stałej formacji rozłożonej w czasie przez wszystkie lata aktywności katechetycznej (kan. 780, KPK). Celem formacji jest kształtowanie osobowości katechety oraz rozwijanie pedagogicznych i katechetycznych umiejętności. Podobnie dzieje się w innych dziedzinach edukacji i specjalizacji zawodowej.

Motywacja podnoszenia kwalifikacji zawodowych katechetów
Zgodnie ze statusem zawodowym, katecheta jest pracownikiem skierowanym przez Kościół do pracy w instytucji państwowej. Katechizowanie nie jest zatem wolontariatem ani czynem społecznym. Również znowelizowana Karta Nauczyciela, dając uprawnienia pracownicze, stawia wymagania, których spełnienie zapewnia pracę i awans zawodowy. Wymaga tego powaga funkcji i wyzwania jakie w sobie zawiera. Sprostanie wyzwaniu przynosi radość i daje satysfakcję osobistą i zawodową. Doskonałości od swoich uczniów wymaga Chrystus (por. Mt 5,48).

Na formację pedagogiczno-katechetyczną i duchową nauczyciela religii - katechety trzeba spojrzeć komplementarnie, nie tylko pod kątem jego rozwoju profesjonalnego, lecz i osobowościowego. Celem jego pracy nie jest jedynie przekazanie wiedzy i umiejętności technicznych obrzędowo-kultycznych, lecz przekazanie uczniom wiary katolickiej i wprowadzenie ich do życia w wierze (modlitwa prywatna, liturgiczna, praktyki religijne, życie według chrześcijańskich zasad moralnych itp.).

Odpowiedzialni za stałą formację katechetów
Pierwszym i głównym odpowiedzialnym za własną formację jest sam katecheta, wierny swemu powołaniu i swojemu posłannictwu. Natomiast na terenie własnej diecezji - odpowiedzialnym jest biskup diecezjalny (zespół formacyjny WNK służy mu pomocą).

Organizacja i środki formacji katechetów
Formacja katechetów odbywa się na kilku poziomach:
 poziom parafialny - spotkania pod przewodnictwem ks. proboszcza lub wyznaczonego zastępcy powinny odbywać się raz w miesiącu
 poziom rejonowy - spotkania pedagogiczno-katechetyczne i skupienia odbywają się wg. ustalonego kalendarza spotkań
 poziom ogólnodiecezjalny - odprawa katechetyczna i sympozja w siedzibie WNK, ul. Miodowa 17/19
Szkoła miejscem ewangelizacji uczniów, nauczycieli, rodziców
Katecheza w szkole powinna prowadzić uczniów do modlitwy i życia sakramentalnego oraz włączać ich w życie parafii. Katecheta poza tym głównym zadaniem powinien:
 uwzględniać wiedzę przyswajaną przez uczniów na innych przedmiotach
 uczestniczyć w radach pedagogicznych i w spotkaniach z rodzicami organizowanych przez szkołę, np. w wywiadówkach
 włączać się programowo w obchody świąt patriotycznych, szkolnych i kościelnych - zarówno w szkole jak i poza nią
 troszczyć się o dzieci z rodzin dysfunkcyjnych, a wszystkich uczniów wychowywać nie tylko do radzenia sobie w życiu, ale do życia w społeczeństwie i dla społeczeństwa
 dostrzegać w pracy katechetyczno-wychowawczej zagrożenia płynące z łatwego dostępu w szkole do narkotyków oraz z uzależniania się uczniów od nikotyny i alkoholu. Ku wolności wyswobodził nas Chrystus, dlatego wolność i odpowiedzialność należy do istotnych wartości chrześcijańskich przekazywanych na katechezie
 zwracać uwagę na savoire vivre w zachowaniu swoim i uczniów, aby pociągać ich do Boga również kulturą bycia.
Ksiądz w szkole to nie tylko katecheta, ale i duszpasterz organizujący i uczestniczący w konkursach, wycieczkach, pielgrzymkach, kółkach zainteresowań - to dobry organizator pracy zespołowej.

Parafia a katecheza szkolna
Parafia jest:
 miejscem spotkania z Bogiem na wspólnej modlitwie w sakramentach świętych i w Słowie Bożym
 środowiskiem kształtującym wiarę i umożliwiającym jej wspólnotowe przeżywanie
 miejscem doświadczenia wiary i jej znaczenia dla własnego życia
 miejscem przeżywania radości, siły i nadziei, którą daje życie we wspólnocie religijnej
 duchową wspólnotą towarzyszącą wiernym zarówno na terenie parafii jak i poza nią.
Za katechezę odpowiada ks. proboszcz tej parafii, na terenie której znajduje się szkoła. Katecheta powinien uczestniczyć w spotkaniach katechetyczno-duszpasterskich z proboszczem. Między katechetą a proboszczem powinna istnieć ścisła współpraca dotycząca:
 przygotowania uczniów do udziału w liturgii w nabożeństwach i w śpiewie
 rekolekcji (w roku szkolnym 2007/2008 rekolekcje dla gimnazjalistów odbędą się w dniach 27-29 lutego <środa, czwartek, piątek> 2008 r.)
 katechezy sakramentalnej przygotowującej ucznia do konkretnego sakramentu
 zainteresowania uczniów zespołami i ruchami istniejącymi w parafii.

Gdy chodzi o rolę rodziny w procesie katechizacji katecheta powinien:
 podkreślać autorytet rodziców, wartość rodziny, znaczenie dobrych tradycji rodzinnych
 uświadamiać, że rodzina jest Kościołem Domowym (Familiaris Consortio 21)
 szukać kontaktu z rodzicami, szczególnie w sytuacjach trudnych materialnie i duchowo szukać pomocy u ks. proboszcza, w Caritas i w innych instytucjach kościelnych,
 dostrzegać przejawiającą się czasami bezradność rodziców w kwestiach religijnych oraz moralnych i w miarę możliwości udzielać im pomocy
 uwrażliwiać uczniów, że mogą być pomocą swoim rodzicom.

SZCZEGÓŁOWE PROPOZYCJE KATECHETYCZNO-WYCHOWAWCZE
Mając na uwadze nauczanie Magisterium Kościoła o znaczeniu katechezy w posłannictwie Kościoła oraz dobro katechizowanych, wytyczamy szczegółowe założenia wychowawcze, które należy realizować zarówno w szkołach, jak i w parafii, nie rezygnując z zasadniczego programu dla danej klasy.

Program duszpasterski
Katecheza powinna uwzględniać tematykę obowiązującego programu duszpasterskiego. Komisja Duszpasterstwa Ogólnego Konferencji Episkopatu Polski wyznaczyła temat roku duszpasterskiego 2007/2008. Temat ten brzmi Bądźmy uczniami Chrystusa. W programie duszpasterskim realizowanym w tym roku zostanie podkreślona konieczność pogłębienia świadomości misji chrześcijan w świecie. Właściwa realizacja misji, w jej różnych wymiarach, domaga się zarówno pogłębienia rozumienia jej natury, jak i odkrycia uwarunkowań jej skuteczności. Szersze informacje o programie roku duszpasterskiego znajdują się w aneksie INFORMATORA.

Biblia w centrum
Ponieważ "duszą całej formacji ma być Pismo Święte" (CDG, 112) dzięki któremu dochodzi do spotkania z Panem Bogiem, dlatego należy:
 zatroszczyć się o to, by katechizowani posiadali teksty Biblii
 dołożyć starań aby Biblia była czytana przez dzieci i młodzież - ścieżka biblijna
 organizować konkursy biblijne (polecamy program Hieronymus 2008), grupy biblijne i "Godziny Biblijne".

Kształtowanie postaw misyjnych i ewangelizacyjnych.
Ponieważ "katecheza jako głoszenie Dobrej Nowiny o Zbawieniu jest z natury przeznaczona dla wszystkich" (EDK, 17), dlatego należy:
 angażować dzieci i młodzież w przygotowanie rekolekcji szkolnych i innych wydarzeń w życiu szkoły i parafii
 zachęcać dzieci i młodzież do realizowania ideału ofiarnej i bezinteresownej służby w różnych formach wolontariatu, podkreślając aspekt moralny posługi, np. pomoc ludziom doświadczonym chorobą czy skutkami kataklizmów podczas "Tygodnia Miłosierdzia".
 animować wrażliwość misyjną dzieci i młodzieży. Pomocą służą Papieskie Dzieło Misyjne Dzieci, Papieskie Dzieło Rozkrzewiania Wiary oraz Komisja ds. Misji KEP, które wydają liczne materiały formacyjne, liturgiczne i szkoleniowe. Zachęcamy do udziału w konkursie "Mój szkolny kolega z misji" oraz do udziału w "Olimpiadzie znajomości Afryki".

Zbawcza wartość życia sakramentalnego
Należy wychowywać dzieci i młodzież do:
 uczestniczenia w niedzielnej i świątecznej Mszy świętej i wszelkich innych formach kultu eucharystycznego
 przyjmowania sakramentu pojednania i pokuty, również jako pomocy w kształtowaniu dojrzałej osobowości
 dobrego przygotowania się do sakramentu bierzmowania, a następnie nieustannej troski o jego owocowanie w dorosłym życiu
 doceniania wartości małżeństwa sakramentalnego.

Nauczanie papieskie:
należy poszukiwać form dla zachowania i rozwijania dziedzictwa zmarłego papieża sługi Bożego Jana Pawła II oraz należy pogłębiać znajomość:
 nauczania Benedykta XVI
 nowych dokumentów wydanych przez Stolicę Apostolską
Należy także włączyć się w przygotowania i obchody Dnia Papieskiego, który odbędzie się w niedzielę 14 października 2007 roku pod hasłem Jan Paweł II obrońca godności człowieka.

Parafia w służbie wiary
Należy odkrywać znaczenie wspólnoty parafialnej w procesie kształtowania postawy wiary, czemu służą m.in.:
 rekolekcje dla gimnazjalistów w parafii ich miejsca zamieszkania
 aktywny udział w ruchach i wspólnotach obecnych w parafii
 posługa wolontariatu.

UWAGA!
1. W naszej Archidiecezji zgodnie ze statutami IV Synodu AW praktykuje się obowiązującą zasadę, że dzieci i młodzież przygotowywane są do sakramentów pierwszej komunii świętej i bierzmowania w parafii swojego miejsca zamieszkani, w której te sakramenty są przyjmowane.
2. Katecheta powinien uwzględnić w wychowaniu liturgicznym dzieci i młodzieży parafialną tradycję liturgiczną, ukazujące się instrukcje kościelne, a wszelkie zmiany powinien konsultować z księdzem proboszczem.

Katechezy uzupełniające
Należy pogłębiać świadomość dzieci i młodzieży poprzez przeprowadzanie katechez na temat:
 dialogu ekumenicznego i religijnego Kościoła Katolickiego z innymi wspólnotami chrześcijańskimi oraz międzyreligijnego dialogu Kościoła Katolickiego z innymi religiami (NMI, 12)
 św. Stanisława Kostki - patrona dzieci i młodzieży oraz patrona Archidiecezji Warszawskiej.

Współpraca katechetów z nauczycielami
Należy podejmować współpracę z nauczycielami innych przedmiotów:
 aktywnie uczestniczyć w tworzeniu i realizowaniu programu wychowawczego oraz profilaktycznego szkoły
 integrować środowisko nauczycieli na poziomie parafii
 włączyć się w przygotowanie Dnia Edukacji (14 października)
 rozpoznawać uwarunkowania środowiskowe uczniów poprzez kontakt z domem rodzinnym.

WSKAZANIA W SPRAWIE REKOLEKCJI SZKOLNYCH W ROKU 2007/2008
Szkolne rekolekcje w gimnazjach: 27-29 lutego 2008 r. (środa, czwartek i piątek)
Arcybiskup Archidiecezji Warszawskiej J. E. Arcybiskup Kazimierz Nycz wyznaczył termin rekolekcji dla uczniów szkół gimnazjalnych, które zostaną przeprowadzone w parafiach zamieszkania uczniów od 27 do 29 lutego 2008 r. Powszechnie panuje zgoda, że należy wzmacniać więź uczniów z ich wspólnotami parafialnymi. Wielu młodych bowiem już zapomniało lub zagubiło drogę do świątyni. Odnowienie więzi ze środowiskiem własnej parafii dokonuje się między innymi przez organizację rekolekcji dla młodzieży gimnazjalnej w ich parafii zamieszkania. Należy wykorzystać taką okazję, aby lepiej zapoznać młodzież z duszpasterzami i tym co dzieje się w ich parafii.

Zasady, propozycje i sugestie
Cele nakreślone przed rekolekcjami w minionych latach nadal pozostają aktualne, dlatego Wydział Nauki Katolickiej zachęca do ich przemyślenia. Od pewnego czasu dostrzega się osłabienie więzów między katechezą w szkole, a życiem Kościoła. Duży procent uczniów uczęszcza na katechizację szkolną, a tylko nieznaczny uczestniczy w liturgii Mszy św. niedzielnej. Ma to negatywny wpływ na ich życie religijne. Szkolne rekolekcje wielkopostne odbywające się w parafii zamieszkania uczniów mogą pomóc gimnazjalistom w duchowym przygotowaniu do Świąt Wielkanocy, do owocnego przyjęcia sakramentu bierzmowania oraz wzmocnią ich więź ze swoją parafią. Katecheza szkolna i związane z nią rekolekcje powinny znaleźć swoje zwykłe miejsce (rzetelnej i odpowiedzialnej pracy oraz jej poszanowania) w szkole i w parafii. Z punktu widzenia parafii katecheza szkolna i rekolekcje są częściami jednej całości, jaką jest praca apostolska i duszpasterska z młodym pokoleniem.
Biskup diecezji zdecydował, że szkolne rekolekcje wielkopostne dla wszystkich uczniów szkół gimnazjalnych Archidiecezji Warszawskiej odbędą się w dniach od 27 do 29 lutego 2008 r. Wynika stąd, że każdy proboszcz będzie organizował rekolekcje dla gimnazjalistów w swojej parafii, nawet jeżeli na jej terenie nie ma żadnego gimnazjum. Rekolekcje szkolne są zajęciami szkolnymi, nawet wtedy, kiedy odbywają się poza obrębem murów szkolnych, dlatego należy dzielić się odpowiedzialnością (prawną i moralną) za ich przebieg z radą pedagogiczną i z rodzicami. Przemawia za tym troska o dobro ucznia, uwzględniająca wychowanie, bezpieczeństwo i budowanie autorytetu.
Rekolekcje szkolne nie są celem samym w sobie. Program rekolekcji nie może być zdawkowy - ograniczający się do 1 lub 2 godzin dziennie. Rekolekcje nie mogą kojarzyć się ani z dniami wolnymi od zajęć szkolnych, ani tym bardziej z dniami straconymi. Dlatego ich przygotowanie i przeprowadzenie wymaga zaangażowania parafii (księży, grup oraz ruchów), szkoły (katecheci, uczniowie i nauczyciele) oraz rodziców uczniów. Rekolekcje źle przeżyte przez ucznia pozostawiają złe skojarzenia na dalsze lata jego duchowego życia.
Rekolekcje gimnazjalne są elementem programu przygotowania do sakramentu bierzmowania. W czasie rekolekcji wielkopostnych uczniowie drugich klas gimnazjum kierują do ks. proboszcza indywidualne pisemne prośby o przygotowanie do sakramentu bierzmowania. O ile to możliwe, prośby te powinni podpisać rodzice.
W czasie rekolekcji wielkopostnych uczniowie trzecich klas gimnazjum składają na ręce księdza proboszcza podania o udzielenie sakramentu bierzmowania, które w Niedzielę Palmową delegacja z parafii przedstawia Księdzu Biskupowi.
Uczestnictwo w rekolekcjach uczniów uczęszczających na katechezę jest obowiązkowe. Wynika to z ich (lub rodziców) decyzji zapisania się na lekcje religii. Względy wychowawcze domagają się od szkoły (dyrekcja, wychowawcy, katecheci) poważnego podejścia do kształtującej się u ucznia odpowiedzialności wobec podjętych zobowiązań. Podobnie jak w ubiegłym roku, wszyscy uczestnicy rekolekcji otrzymają każdego dnia pamiątkowy obrazek. Z drugiej strony obrazka każdy może wpisać swoje imię i nazwisko. Obrazek, oprócz pamiątki będzie spełniał rolę "dokumentu" w szkole, w domu i w parafii.
Terminy rekolekcji oraz program muszą być udostępnione we właściwym czasie wszystkim zainteresowanym (uczniom, rodzicom, szkole, wspólnocie parafialnej). Przygotowania do rekolekcji i ich przebieg należy otoczyć modlitwą. Rekolekcje powinny doprowadzić uczestnika do sakramentu pojednania i Komunii św. (gdyby nie było żadnej możliwości w okresie rekolekcji, należy stworzyć okazje do spowiedzi i przyjęcia Komunii św. w najbliższym czasie).

Rezygnacja z rekolekcji typu: "Msza św., nauka i do domu"
Oprócz ogólnego tematu, każdy dzień rekolekcji powinien mieć swój temat szczegółowy, aby najróżniejsze formy rekolekcyjnego spędzania czasu związane były z myślą przewodnią dnia. Można skorzystać z tematów zaproponowanych przez WNK. Powszechnie znana i przyjęta formuła rekolekcji: "Msza św., nauka i do domu" nie może wyczerpać formuły rekolekcji szkolnych. Jeśli na rekolekcjach jest duża liczba uczniów - o ile pozwalałyby na to warunki - powinno się ich podzielić na grupy. Wskazane jest włączenie rodziców w sprawy rekolekcji. Konieczna jest międzyparafialna współpraca ze zgromadzeniami zakonnymi (kwestia spowiedzi) i ruchami religijnymi. W programie rekolekcji należy uwzględnić specyfikę parafii, liczbę uczniów, możliwości lokalowe, pomoc ze strony rodziców, szkoły, grup parafialnych, duchowieństwa itp. Należy to wcześniej omówić i ustalić z rekolekcjonistą.
Rekolekcje szkolne mogą stać się okazją do dalszej pracy formacyjnej przy parafii (ministranci, bielanki, grupy modlitewne, sportowe, turystyczne, wolontariat, działalność charytatywna, kawiarenki internetowe, itp.). Warto więc w tym czasie przybliżyć dzieciom i młodzieży możliwości zaangażowania istniejące w ich parafii. Uczniowie powinni być współtwórcami rekolekcji. Można włączyć ich do tworzenia programu i jego realizacji, by zrozumieli i odczuli, że rekolekcje dla nich, są ich rekolekcjami.
Przekazywane na rekolekcjach treści nie muszą ograniczać się tylko do samych konferencji, odczytu, filmu, spektaklu, akcji charytatywnej, lecz powinny być połączone z liturgią i z odpowiednio przygotowaną oprawą wokalno-muzyczną.
O terminie rekolekcji dla pozostałych grup należy powiadomić dyrekcję szkoły co najmniej miesiąc wcześniej. W tym celu ksiądz proboszcz lub jego zastępca powinien spotkać się z dyrektorami szkół, wychowawcami lub radą pedagogiczną, przedstawić program rekolekcji, podkreślić ich znaczenie i poprosić całe grono pedagogiczne o współpracę.
Przed rekolekcjami powinno odbyć się spotkanie księdza proboszcza, duszpasterzy, katechetów, katechetek i organisty. Należy omówić cel, przygotowanie i przebieg rekolekcji, ustalić kto i za co jest odpowiedzialny. Byłoby dobrze, gdyby w spotkaniu tym wziął udział rekolekcjonista w celu zapoznania się ze środowiskiem i problemami uczniów. Wskazane jest też spotkanie z rodzicami, wysłuchanie ich głosów, przedstawienie problemów związanych z rekolekcjami - jest to dobra okazja do nawiązania z nimi bliższego kontaktu.
Trzeba dobrze przemyśleć sposoby przekazywania informacji o rekolekcjach - między innymi plakaty i ogłoszenia. Należałoby np. ogłosić konkurs plakatów wykonanych przez dzieci i młodzież, przygotowanie z tych prac wystawy, ufundowanie nagród. Dobrze przygotowane informacje należy umieścić w gablotach, na tablicach ogłoszeń, podać w ogłoszeniach parafialnych itp.
Na katechezach poprzedzających rekolekcje należy omówić tematykę konferencji, przebieg rekolekcji, nabożeństwa, śpiewy, sposoby włączenia poszczególnych klas i uczniów. Będzie to sprzyjało tworzeniu właściwego klimatu współodpowiedzialności. Wskazane jest zachęcenie do korzystania z odpowiedniej lektury.
Konieczne jest w obecnej sytuacji nawiązanie kontaktów z sąsiednimi parafiami i katechetami z innych szkół w celu uzgodnienia pracy i wzajemnej pomocy, szczególnie przy sprawowaniu sakramentu pojednania, by uniknąć pośpiechu i długich kolejek przed konfesjonałami.
W niedzielę poprzedzającą rekolekcje w modlitwie powszechnej należy uwzględnić w intencjach wezwanie za dzieci i młodzież. Dobrze by było poprosić także o modlitwę zespoły parafialne, np. Żywy Różaniec i inne.
W zależności od sytuacji i warunków, uczestników rekolekcji można podzielić na grupy. Najczęściej stosowany podział to klasy I-II, III-IV, V-VI oraz szkoły ponadpodstawowe.
Stosownie do wieku uczestników, rekolekcje powinny trwać od 2 do 4 godzin dziennie. Można w mniejszych grupach, po spotkaniu w kościele, przejść do kaplic katechetycznych, by obejrzeć odpowiednio przygotowane filmy, na rozmowy czy dyskusje itp. Dzieci i młodzież mieszkające na terenie parafii powinny mieć spotkania rekolekcyjne dwa razy dziennie. Młodzież dojeżdżająca - raz dziennie, ale odpowiednio dłużej.
Nie należy przekazywanych na rekolekcjach treści ograniczać tylko do konferencji. Należy więc dodatkowo zaplanować odpowiednie nabożeństwa, tj. adorację Najświętszego Sakramentu, Drogę Krzyżową, różaniec, Godzinę Biblijną, nabożeństwo pokutne i inne. Zainteresowanych innymi propozycjami różnych form rekolekcyjnych odsyłamy do licznych publikacji, które ukazały się na rynku wydawniczym.
Powinno się zadbać o oprawę śpiewno-muzyczną, zaangażować młodzieżowe zespoły parafialne: scholę, ministrantów, oazy i inne. Szczególnie zaś trzeba się zatroszczyć o dobre przygotowanie uczestników rekolekcji do sakramentu pojednania, opracować dostosowany do ich wieku rachunek sumienia oraz zatroszczyć się o odpowiednią liczbę spowiedników. Przypominamy, że za organizowanie i przebieg rekolekcji odpowiedzialni są księża proboszczowie.