Archidiecezja Warszawska
Punkt Informacyjny
Centrum Opatrzności Bożej
Centrum JP2

Archikatedra warszawska

http://www.katedra.mkw.pl/

portal archikatedry

Obecna bazylika archikatedralna św. Jana, pierwotnie pod wezwaniem Męczeństwa (Ścięcia) św. Jana Chrzciciela, została odbudowana po II wojnie światowej, w l. 1947-1952, i zrekonstruowana w stylu gotyckim, pod kierunkiem profesorów Jana Zachwatowicza i Stanisława Marzyńskiego. 

Parafia tutejsza erygowana została prawdopodobnie na początku XIV w., najstarsza pewna wzmianka pochodzi z 1339 r. i dotyczy odbywanego w kościele św. Jana sądu delegatów papieskich przeciwko Krzyżakom, którym nakazano oddać zrabowane ziemie i zapłacić odszkodowania. Natomiast już na początku XIII w. na miejscu obecnej świątyni katedralnej stała niewielka drewniana kaplica. Wedle podań pierwszy kościół zbudował książę Konrad Mazowiecki. 

Obecna bazylika archikatedralna św. Jana, pierwotnie pod wezwaniem Męczeństwa (Ścięcia) św. Jana Chrzciciela, została odbudowana po II wojnie światowej, w l. 1947-1952, i zrekonstruowana w stylu gotyckim, pod kierunkiem profesorów Jana Zachwatowicza i Stanisława Marzyńskiego.

Parafia tutejsza erygowana została prawdopodobnie na początku XIV w., najstarsza pewna wzmianka pochodzi z 1339 r. i dotyczy odbywanego w kościele św. Jana sądu delegatów papieskich przeciwko Krzyżakom, którym nakazano oddać zrabowane ziemie i zapłacić odszkodowania. Natomiast już na początku XIII w. na miejscu obecnej świątyni katedralnej stała niewielka drewniana kaplica. Wedle podań pierwszy kościół zbudował książę Konrad Mazowiecki.

wnętrze archikatedryKościół w części prezbiterialnej zbudowany został ok. 1350 r., a następnie poszerzony. Murowany korpus świątyni pochodzi z XV w. Wielkim dobroczyńcą tego kościoła był książę Janusz I Starszy, który też uzyskał pozwolenie na przeniesienie doń kolegiaty czerskiej. Spośród mieszczan największą hojnością zapisała się rodzina Baryczków.

Po śmierci ostatniego księcia mazowieckiego opiekę nad świątynią kolegiacką objął król Zygmunt Stary i królowa Bona, a później Anna Jagiellonka, żona Stefana Batorego. Znaczenie kościoła rosło wraz z obecnością króla w pobliskim zamku, odbywały się w nim synody. Czasy świetności nadeszły wraz okresem elekcji królewskich, które rozpoczynały się tutaj uroczystym nabożeństwem. Właśnie u św. Jana głosił płomienne kazania ksiądz Piotr Skarga, wzywając do wierności Bogu i Ojczyźnie. Hojnie obdarowywał świątynię król Zygmunt III Waza, który ufundował organy, liczne malowidła i rzeźby, troszczył się o piękną oprawę muzyczną nabożeństw, ulokował przy kościele arcybractwo literackie.


 archikatedra z początku XX w.W 1637 r. odbyła się w kolegiacie św. Jana pierwsza koronacja królewska - Cecylii Austriaczki, żony Władysława IV, a w 1660 r. po raz pierwszy król przekazał nominację papieską i kapelusz kardynalski, który wówczas otrzymał nuncjusz Piotr Vidoni. Z kolei Jan III Sobieski po powrocie spod Wiednia zawiesił w tej świątyni chorągiew Mahometa i ufundował stalle kanonickie, co mają potwierdzać zawieszone nad nimi herby. Dopiero w 1705 r. po raz pierwszy koronowano tutaj króla polskiego, a w r. 1764 odbyła się koronacja ostatniego króla Polski - Stanisława Augusta Poniatowskiego. W kościele św. Jana odczytana została ustawa sejmowa powołująca Komisję Edukacji Narodowej, a także odbyło się uroczyste dziękczynienie za Konstytucję 3 Maja.
W l. 1837-1842 świątynia została przebudowana w stylu neogotyku angielskiego, według projektu Adama Idźkowskiego. W październiku 1919 r. kardynał Kakowski udzielił w katedrze święceń biskupich ówczesnemu nuncjuszowi apostolskiemu Achillesowi Rattiemu, późniejszemu papieżowi Piusowi XI. Po upadku powstania warszawskiego świątynia została zburzona przez hitlerowców. Jej odgruzowanie i odbudowę podjęto zaraz po wyzwoleniu Warszawy, w r. 1947 wmurowano akt erekcyjny, a kardynał August Hlond umierając w październiku 1948 r., kazał się pochować w ruinach katedry świętojańskiej.

Po odbudowie powojennej kościół został konsekrowany przez kardynała Stefana Wyszyńskiego - w imieniu Ojca św. Jana XXIII - 9 czerwca 1960 r., a pół roku później otrzymał tytuł bazyliki mniejszej. Archikatedra była miejscem celebr z udziałem Ojca św. Jana Pawła II podczas jego pobytów w Warszawie, a także pierwszym etapem ubiegłorocznej pielgrzymki Benedykta XVI do Polski.
W katedrze znajdują się relikwie błogosławionego Zygmunta Szczęsnego Felińskiego, umieszczone w ołtarzu Kaplicy Literackiej, a także sarkofagi sług Bożych - Prymasów Hlonda i Wyszyńskiego, w sąsiadujących ze sobą kaplicach w lewej nawie bocznej. Ponadto, podziemia katedry mieszczą groby arcybiskupów warszawskich i innych wybitnych Polaków: Henryka Sienkiewicza, Ignacego Paderewskiego, Gabriela Narutowicza oraz króla Stanisława Augusta.

krucyfiksNa szczególną uwagę zasługuje krucyfiks z cudownym Panem Jezusem w kaplicy Baryczków, chrzcielnica w kształcie kielicha, rozbita w 1944 r. na kilkadziesiąt kawałków, a później pieczołowicie odtworzona, obraz Matki Bożej Częstochowskiej, który nawiedzał polskie parafie, a także położony u wejścia do świątyni kamień, wydobyty z jej fundamentów.
Swego czasu Ksiądz kardynał Józef Glemp tak pisał o warszawskiej katedrze: "Powinniśmy szczególną uwagą obdarzyć katedrę św. Jana Chrzciciela, najstarszą i najczcigodniejszą świątynię dawnej Warszawy, w której Papież z rodu Polaków rozpoczął swoją pierwszą pielgrzymkę po ojczystej ziemi. Mieszkańcy Warszawy i dostojni Goście od stuleci modlą się tutaj do Cudownego Pana Jezusa. Katedra to serce Stolicy, symbol wieków historii, miejsce ważne dla Polaków i dla przybyszów ze świata, sacrum Narodu i Państwa Polskiego, nekropolia wielkich Polaków. To miejsce pamięci o książętach mazowieckich i królach polskich.

pastorał kard. Aleksandra KakowskiegoMiejsce rozbrzmiewające echem kazań Skargi, echem odczytania aktu ustanawiającego Komisję Edukacji Narodowej, echem zaprzysiężenia Konstytucji 3 Maja. Miejsce, które zawsze uczyło, jak służyć Bogu i Polsce, jak bronić kultury w życiu każdego człowieka i w życiu Narodu. Od zarania swych dziejów ta czcigodna świątynia jest ściśle związana z Zamkiem Królewskim i warszawską Starówką - razem z nimi przez wieki przeżywała dni chwały i dni cierpienia". A Prymas Wyszyński pozostawił te znamienne słowa: "Gdy wchodzisz w progi Katedry, stąpaj ze czcią, bo idziesz po śladach ofiarnej krwi Rodaków, i wracaj do pracy, gotów naśladować najlepszych Synów Polski...".

 

 





 

www.katedra.mkw.pl

Kard. Kazimierz Nycz, fot. W. Łączyński
Wybrane czynności posługi pasterskiej